CEHALET CÜPPE GİYER ve SARIK SARARSA!..

Cehalet cüppe giyer ve sarık sararsa’nın hikayesi eski ve eskiliğince de trajiktir aslında. Tarihimiz, bahse konu trajedinin, üzeri bir türlü küllenmek bilmeyen ateşleri ile doludur. En ufak bir nefes bulmasın; derhal harlayıp, etrafını yakmağa başlayan bir ateştir cehalet; yakar.. kavurur.. tüketir... Zihin gibi, dimağ gibi, akıl gibi vadileri çöllere çevirir, gönülleri tahrib eder, sevgi gibi, tüsamüh gibi, merhamet gibi hisleri iptal eder, yüzleri, bakışları sertleştirir; sertleştirir ki bir damla sevgi kırıntısı göremezsiniz yüzlerde.

Cehaletin kendine göre bir dünyası, kendine göre bir tabiatı varıdır. Her şeyleri kendisine özgüdür. Yağmur ona göre yağar, güneş ona göre doğar, şimşek ona göre çakar. Seller, fırtınalar, heyelanlar onun istediği gibi tecellî eder ve yanardağlar onun belirlediği sebeplere istinâden infilâk ederler. Hele hele depremler; tamamen onun uygun gördüğü hedeflere yönelir, onun tespit ettiği marazlardan dolayı  yer yarılır da tüm marazlar yerin dibine gömülür. Tamir olmayan marazlar bir başka depreme kalmıştır. Cehalete göre aksi mümkün değildir, çünkü cahiller öyle buyurmuştur. Tarih onun istediği gibi gelişmiş, onun istediği ve beklediği gibi şekillenmiştir; keza tarihe dair insanlar da onun belirledikleri gibidir...

Hatta din bile ona göredir. Böyle olunca da, Allah’ın, kitabın, peygamberin ve ümmetin de ona göre olması veya olması gerektiği eşyanın tabiatı gibidir ona göre. Cehalet bir silsiledir, kadîm zamanlardan beridir tevarüs eder durur, araya girmeye kalkmayınız; din dairesinin dışındasınızdır bir iki küçük hamle ile.

Acının, yoksulluğun, sefaletin, hastalığın ve dahi ahmaklığın üzerine binâ eder kendisini; kat kat yükselir, yayılır. Öyle bir sarar ki tüm toplumu; sağlıklılar hasta telâkki edilir olur.

Cehalet kendi iktidarını putlaştırır, mutlaktır, tartışılamazdır kendi dairesi ve ordusu içinde. Ve inanmak öylesine güçlü bir duygudur ki, inandım derken pek çok insan, incitir ve inkâr eder de inandığını zannettiğini, farkında değildir, çünkü kurtuluşun bileti tutuşturulmuştur eline; ehlince...

Akl-ı selim; ‘Pes! Bu kadarı da olmaz’ der, ama olmuştur, olmağa da devam eder.

Akl-ı selim’in elinden alınır hakları, kendini ifade edeceği zemin altından kayıverir. ‘Hayır’ diyecek olur; akl-ı selim; ‘bu duyduklarınız hilâf-ı hakikattir ve cehaletin ürünüdür’; boğazına tıkarlar sözlerini ve hukukun rağmına su-i misaller emsâl gösterilir; çünkü o kadar çokturlar ki, etrafınızı sarmıştırlar, kaçamazsınız!..

‘Dervişlik baştadır / tâcda değil’ demişti ya Yûnus; irtifâ kazanmış(!) ve nicedir tâca yükselmiştir(!) dervişlik ve dervişler; ‘Şekli sevenler sineğin bala yoğurda yapıştığı gibi yapışıp kalırlar’ dediği gibi Mevlâna’nın, yapışıp kalmışlardır şekillerine nicedir...

Doğru soru; cüppe giyip, sarık saran cehaletin kendisi değil, etrafına toplanan yoğun kalabalıkların nasıl olup da ve hangi duygularla cehaletin etrafını doldurduğudur galiba. Asıl üzerine gidilmesi gereken ve haber değeri olan da bu durumdur. O insanların etrafında toplandığı cehaletin yerine ikâme edilecek olan bilgidir; dinî de olsa, tarihî de olsa, dünyevî de olsa yalnızca bilgidir. Peki nasıl ikame edilecektir?

Akl-ı selimin işi çoktur, işi zordur ves-selâm!...

Neredesin ey akl-ı selim?!