“TİH NESLİ”(MİZ)  ve

İBN-İ HALDUN’UN “KIRK YIL” NAZARİYESİ... 

Millî Şef Dönemi’nin baskıcı yıllarının üstüne gelen Demokrat Parti iktidarı ile içinde bulunduğu sosyal astımdan bir nebze de olsa kurtulan toplumumuzda islâmî yönelişlerin yine aynı dönemde yol almağa başladığı da bir ayrı tespit olsa gerekir. Yeni cumhuriyetin, yükselmesi gerektiğini düşündüğü değerler arasındaki yerini kaybedip, taşraya geçici sürgününe gönderilen medreselerin, tekkelerin uzun yılardan sonra tekrar şehirlere dönmeğe başladığı yılların adı, 1960’lı yıllar. Ardından, dikkatleri pek de çekmeden şehirlerin içerisinde kurumlaşma çabaları ve bu arada aynı zamanda kalite kaygısının da terk edildiği uzun yıllar.

Ve 12 Eylül 1980 ve ardından Özal’lı yıllar...

Toplumda yeni ve yeniden bir depolitizasyon.

Yeni bir gençlik.

Yeni bir ekonomi.

Yeni bir devlet adamı tipi.

Yeni bir memur tipi.

Ve’l-hâsılı her şey yeni baştan çabaları...

Bu arada bir yenilik (veya yoğunluk mu demeliydim aslında); yeni bir yoğunluk daha; islâmî kurumlar ile siyaset ilişkisindeki yoğunluk. Karşılıklı tavizler. Asıl depolitizasyona hedef olması gereken kurumlardaki aşırı politizasyon...

Ve 28 Şubat kararları...

Son otuz-kırk yılda kazanıldığı vehmedilen mevzilerin, edinildiği zannedilen birikimlerin, göz önünde olduğu zannedilen üretimlerin, yetişti varsayılan insan ve aydın tipinin defin işlemleri... 28 Şubat’ta bütün bu birikimlerin(!) temsilcisi bir siyasî ekolün içine düştüğü ve halen de içinde bir taraftan kıvranarak bu zilleti ‘içselleştirmeğe’ çalıştığı şok dönemi.

Âh-vâh edip, 28 Şubatçıların ne kadar anti-demokratik olduklarına dair tespitlerin arasına, ‘işin bir de bu cephesi de yok mu’ sadedinden ibaret bir deneme mahiyetindeki bu satırlar,  H. Musa’nın şu sözlerini hatırlatmak ihtiyacındadır:

“Rabbim... İçimizden bir takım beyinsizlerin yaptıklarından ötürü bizi helâk edecek misin? Bu iş senin imtihanından başka bir şey değildir . Onunla dilediğini saptırır , dilediğini de doğru yola iletirsin.”(A’raf 155)

Olan olmuş ve biten de bitmiştir. Hz Musa’nın Rabbi’ne sorduğu soru bizi aynı delikten bilmem kaçıncı kez ısırılmaktan kurtarabilecek bir sorudur.

............

Maide Suresi 20-26 ayetleri arasında anlatılan bir kıssa vardır.

Hz. Musa halkına, vaad edilmiş kutsal topraklara girmelerini ve inançlarından vazgeçmemelerini aksi taktirde kaybedenlerden olacaklarını söyler. Onlar ise o topraklarda zorba bir halkan yaşadığını ve onlar uzaklaşmadan oraya girmeyeceklerini söylerler. Bunun üzerine Hz. Musa halkına Oraya girmelerini ve oraya girdiklerinde galip geleceklerini müjdeler. Fakat halkı korkar ve Ötekiler orda oldukça oraya girmeyeceklerini söylerler ve O halde sen ve Rabbin gidin ve onlarla savaşın derler. 

Bu inançsızlık ve korkaklık karşısında Allah, İsrailoğulları’nı kırk yıl Tih sahrasına sürer ve orada sürgün yaşarlar..

İbn Haldun, o muazzam ve ölümsüz eseri “Mukaddime”de bu kıssadan hareketle şunları söyler :

“ Bir nesil , bir şahsın ortalama ömründen ibarettir ve bu da neşe ü nemâ döneminin son haddine ulaştığı kırk yıldır. Nitekim Allah Tealâ : “Nihayet insan güçlü çağına erip kırk yaşına ulaşınca....” ( Ahkaf 15) buyurmaktadır. İşte bunun için bir şahsın ömrü bir neslin ömrüdür demiş bulunmaktayız. İsrail oğulları için vâki olan Tih sürgünündeki hikmet de bahsettiğimiz hususu teyit etmektedir. Demiştik ki orada kırk yıl kalınmasından maksat kabilelerden gelen 

bir neslin yok olması ve yerine zilleti görmemiş, tanımamış ve ona alışmamış başka bir neslin yetişmesidir.”

Zillete ve tefessühe mi alıştık, yoksa İbn Haldun’un kırk yıl nazariyesi mi tashihe muhtaç; üzerinde düşünmeğe değer doğrusu!...